Azərbaycan son illərdə iqtisadi liberallaşma, iri infrastruktur layihələri və regionlararası ticarət imkanları ilə xarici investorlar üçün cəlbedici ölkələrdən birinə çevrilib.
Lakin uğurlu biznes fəaliyyəti üçün hüquqi qaydaların düzgün başa düşülməsi və tətbiqi əsas şərtdir.
Bu yazıda Azərbaycanda biznes qurmaq istəyən xarici investorlar üçün vacib hüquqi məqamları sadə şəkildə izah edirik.
Doğru hüquqi formanın seçilməsi
Xarici investorlar adətən fəaliyyətə aşağıdakı formalarda başlayırlar:
- Məhdud Məsuliyyətli Cəmiyyət (MMC) – sadə qeydiyyat, minimal kapital tələbi və çevik idarəetmə ilə ən çox seçilən formadır.
- Birgə müəssisə – yerli tərəfdaşla əməkdaşlıq əsasında qurulur və bəzi hallarda bazara giriş prosesini asanlaşdırır.
Doğru hüquqi forma seçimi gələcək vergi yükünə və idarəetmə modelinə birbaşa təsir edir.
Şirkətin qeydiyyatı və rəsmi prosedurlar
Azərbaycanda şirkət qeydiyyatı sürətli və əsasən elektron qaydada aparılır.
Qeydiyyat mərhələləri:
- Təsis sənədlərinin hazırlanması (nizamnamə və qərar)
- Təsisçi və direktorun məlumatlarının təqdim edilməsi
- Hüquqi ünvanın göstərilməsi
- Vergi nömrəsinin (VÖEN) alınması
- Bank hesabının açılması və elektron imzanın əldə edilməsi
- Əmək münasibətlərinin elektron sistemdə qeydiyyatı
Düzgün sənədləşmə prosesi sonradan yarana biləcək hüquqi risklərin qarşısını alır.
Xarici investorların hüquqlarının qorunması
Azərbaycan qanunvericiliyinə görə:
- Xarici və yerli investorlar bərabər hüquqlara malikdir.
- Xarici sərmayələr müsadirə və diskriminasiyadan qorunur.
- Müsadirə yalnız məhkəmə qərarı və ədalətli kompensasiya ilə mümkündür.
Bu yanaşma ölkədə investisiya mühitinin təhlükəsizliyini artırır.
Vergi və gömrük rejimi
Azərbaycanda biznes fəaliyyəti üçün əsas vergi məqamları:
- MMC-lər üçün 20% mənfəət vergisi tətbiq olunur.
- Fəaliyyət sahəsinə uyğun olaraq sadələşdirilmiş vergi və ya ƏDV rejimi seçilə bilər.
- Bir çox ölkə ilə ikili vergitutmanın qarşısını alan sazişlər mövcuddur.
- İdxal-ixrac əməliyyatlarında gömrük rüsumları və mümkün güzəştlər əvvəlcədən araşdırılmalıdır.
Vergi planlaması düzgün aparıldıqda biznesin xərcləri əhəmiyyətli dərəcədə azala bilər.
Müqavilələr və mübahisələrin həlli
Xarici investorlar üçün hüquqi təhlükəsizlik baxımından:
- İkidilli müqavilələrin hazırlanması
- Arbitraj şərtlərinin daxil edilməsi
- Mübahisələrin beynəlxalq arbitrajda həlli mexanizmlərinin seçilməsi
xüsusilə vacibdir.
Bu addımlar potensial hüquqi mübahisələr zamanı investorun maraqlarını qoruyur.
Azərbaycanda biznes qurmaq üçün hüquqi mühit ümumilikdə əlverişlidir.
Lakin qeydiyyat, vergi planlaması, müqavilələrin hazırlanması və mübahisələrin idarə olunması kimi mərhələlər peşəkar hüquqi dəstək tələb edir.
Peşəkar hüquqi müşayiət xarici investorların ölkəyə təhlükəsiz inteqrasiyasını və dayanıqlı biznes qurmasını təmin edir.
